نزديكان سلطان وى را قانع ساخته بود كه چون صلح در همه‌جا برقرار شده نيازى به نگهدارى 400000 تن لشكرى بطور دائم و پرداخت مواجب ايشان وجود ندارد و مىتوان عدهء لشكر را به هفتاد هزار تقليل داد « 1 » . در اين صورت دودمان سلجوقيان 330000 نفر دشمن مسلح دست‌وپا مىكرد . اما در نظر نظام الملك بهتر آن بود كه شمار لشكر را تا 700000 افزايش دهند و آسياى شرقى و افريقا و يونان را به زير فرمان درآورده مطيع سازند . نظام الملك « 2 » دريغ مىخورد كه چرا ملك شاه به منظور صرفه‌جوئى ، بر خلاف اسلاف خويش ، مجالس ضيافت و بزم‌هاى سترگ براى لشكر ترتيب نمىدهد « 3 » . در نظر صحرانشينان همهء اقوام و ملل گشاددستى و كرامت برترين صفت نيك سلاطين و قهرمانان مىباشد . وزير از بزمهائى كه طغرل ترتيب داده بوده ياد مىكند و به اهميت وافر اين‌گونه ضيافتها در دولت قراخانيان اشاره مىنمايد و از يأس و سرخوردگى ساكنان ماوراء النهر سخن مىگويد كه چون ملكشاه به هنگام لشكركشى به آن سرزمين ايشانرا ضيافت نكرد ، چگونه دل‌آزرده گشتند . در دولت قراخانيان شاهد پديدهء ديگرى مىباشيم كه ظاهرا در دولت سلجوقيان حايز چندان اهميتى نبوده و آن مبارزه ميان مقامات غير روحانى دولت و روحانيان بوده است . در زير از چند واقعه كه حاكى از شدت و حدّت

--> ( 1 ) - به گفتهء راوندى ( چاپ اقبال ، 132 - 131 ) عدهء سوارانى كه جزء نگهبانان شخصى سلطان بوده‌اند ، در زمان ملك شاه فقط 46000 بوده . ( 2 ) - چاپ شفر ، متن ، 115 ؛ ترجمه ، 169 - 168 . ( 3 ) - دربارهء بزمها و ضيافتهاى الپ ارسلان ، رجوع شود به بندارى ، چاپ هائوتسما ، 47 .